Afetlere Hazırlıkta Yeni Anahtar Ne? BAÜN Araştırması “Bilişsel Esnekliği” İşaret Ediyor
Balıkesir Üniversitesi (BAÜN) Sağlık Bilimleri Fakültesi Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı akademisyenlerinden Prof. Dr. Celalettin Çevik’in de içerisinde yer aldığı akademik çalışma, bireylerin afetlere hazırlık düzeyleri ile bilişsel esneklikleri arasındaki ilişkiyi ortaya koyarak uluslararası literatüre önemli bir katkı sundu.
BAÜN
akademisyenlerinden Prof. Dr. Celalettin Çevik ve Bursa Uludağ Üniversitesi
Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı doktora öğrencisi Berna Çakır’ın
birlikte yürüttüğü “Toplumun Afetlere Hazırlığını Anlamak: Bilişsel Esneklik
Bir Çözümü mü?” başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamalarında en üst
dilimlerden olan Q1 kategorisindeki “BMC Public Health” dergisinde yayımlandı.
Prof.
Dr. Celalettin Çevik: “Bilişsel esneklik arttıkça bireylerin afetlere hazırlık
düzeyi de anlamlı şekilde artmaktadır.”
Balıkesir
kent merkezinde 552 kişiyle yüz yüze küme örnekleme yöntemi kullanılarak
gerçekleştiril çalışma hakkında bilgi veren Prof. Dr. Celalettin Çevik,
araştırmada bireylerin afetlere hazırlık düzeyleri ile bilişsel esneklikleri
arasındaki ilişkinin incelendiğini ifade etti.
Prof.
Dr. Celalettin Çevik, bulguların katılımcıların genel afet hazırlık
düzeylerinin orta seviyede olduğunu ortaya koyduğunu, bu durumun toplumun
tamamen hazırlıksız olmadığını ancak olası afetler karşısında hala önemli
eksiklikler bulunduğunu gösterdiğini belirtti.
Araştırmaya
göre afetlere daha hazırlıklı olan bireylerin; daha yüksek eğitim düzeyine
sahip olanlar, daha önce afet hazırlığı yapmış kişiler, evdeki gaz ve su
vanalarının nasıl kapatılacağını bilenler, afetle ilgili haberleri takip
edenler ve acil toplanma alanlarını bilen kişiler olduğunu ifade eden Prof. Dr.
Celalettin Çevik, bu bulguların bilgiye erişim ve farkındalığın afet
hazırlığında kritik rol oynadığını gösterdiğini vurguladı. Araştırmada ayrıca
afetlere hazırlığın yalnızca fiziksel önlemlerle sınırlı olmadığı; bireylerin
zihinsel esnekliğiyle de yakından ilişkili olduğu ortaya konuldu. Bu bulgu,
afetlere karşı dirençli toplumlar oluşturmak için psikolojik faktörlerin en az
altyapı kadar önemli olduğunu gösterdi.
Araştırmanın
en dikkat çekici sonucunun, bilişsel esneklik ile afet hazırlığı arasındaki
güçlü ilişki olduğunu belirten Prof. Dr. Celalettin Çevik, bireyin değişen
koşullara uyum sağlama, alternatif çözümler geliştirme ve kriz anlarında hızlı
karar verebilme kapasitesi olarak tanımlanan bilişsel esnekliğin afet
hazırlığını artıran bağımsız bir faktör olduğunu ifade etti.
Prof.
Dr. Celalettin Çevik, afetlere hazırlığın yalnızca fiziksel önlemlerle (acil
çanta, plan vb.) sınırlı olmadığını;
zihinsel hazırlığın da en az onun kadar önemli olduğunu vurgulayarak,
bireylerin kriz anında esnek düşünme ve problem çözme becerilerini geliştirmeye
yönelik eğitim programlarının artırılması gerektiğini belirtti.
Makale erişim adresi: https://link.springer.com/article/10.1186/s12889-026-27336-x
