BAÜN Akademisyenlerinden Yapay Zeka Okuryazarlığında Çığır Açan Çalışma: T-GASE Ölçeği
Balıkesir Üniversitesi (BAÜN) Necatibey Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Öğretim Teknolojileri Anabilim Dalı akademisyenlerinden Prof. Dr. Gürhan Durak ve Doç. Dr. Semiral Öncü’nün de içerisinde yer aldığı akademisyenlerin imzasını taşıyan çalışma, metin tabanlı üretken yapay zeka (GenAI) araçlarıyla etkileşimi çok boyutlu bir perspektiften ele alarak alanyazına güçlü ve özgün bir katkı sunuyor.”
Balıkesir Üniversitesi akademisyenlerinden Prof. Dr. Gürhan Durak, Doç. Dr.
Semiral Öncü, ve İzmir Demokrasi Üniversitesi akademisyenlerinden Doç. Dr.
Serkan Çankaya tarafından yürütülen “A theory-driven scale for assessing
text-based generative AI literacy from a self-efficacy perspective (T-GASE)”
başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamasının en üst dilimi olan SSCI-Q1
ölçeğindeki “Education and Information Technologies” dergisinde yayımlandı.
Prof. Dr. Gürhan Durak: T-GASE Ölçeği Yapay Zeka Okuryazarlığında Yeni Bir
Dönem Başlatacak
Hinkin’in
beş aşamalı ölçek geliştirme yaklaşımına dayalı olarak yürütülen çalışma
hakkında bilgi veren Prof. Dr. Gürhan Durak çalışmanın; madde oluşturma, uzman
değerlendirmesi, pilot uygulama, açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerini
kapsayan kapsamlı bir metodolojik yapı ile desteklendiğini aktardı.
Farklı
disiplinlerden 645 lisans öğrencisinin katılımıyla gerçekleştirilen çalışmanın,
yalnızca örneklem büyüklüğü açısından değil, disiplinlerarası çeşitlilik
bakımından da dikkat çektiğini vurgulayan Prof. Dr. Gürhan Durak, Planlı
Davranış Teorisi (TPB), Teknoloji Kabul Modeli (TAM), Beklenti Değer Teorisi
(EVT) ve Yeniliklerin Yayılımı Teorisi (DIT) gibi güçlü kuramsal çerçevelerden
yararlanılarak geliştirilen çalışmanın; Uygulama, Beklentiler, Etik ve
Değerlendirme boyutlarını içeren 23 maddelik sağlam bir dört faktörlü yapı
ortaya koyduğunu belirtti.
Ölçeğin
yüksek iç tutarlılık değerleri ve mükemmel uyum indekslerinin, geliştirilen
yapının psikometrik açıdan son derece güvenilir ve geçerli olduğunu açık
biçimde gösterdiğini ifade eden Prof. Dr. Gürhan Durak, araştırma bulgularının
öğrencilerin üretken yapay zekaya yönelik beklentilerinin oldukça yüksek
olduğunu ve bu araçları aktif biçimde kullandıklarını ortaya koyduğunu söyledi.
Bununla birlikte öğrencilerin, yapay zeka çıktılarının eleştirel
değerlendirilmesi konusunda görece daha düşük bir yeterlik düzeyine sahip
olduklarının altını çizdi.
Prof.
Dr. Gürhan Durak, STEM alanındaki öğrencilerin diğer disiplinlere kıyasla daha
yüksek düzeyde GenAI okuryazarlığı sergilemesinin disiplinler arası önemli
farklılıklara işaret ettiğini belirterek, mevcut yapay zeka okuryazarlığı
ölçeklerinin çoğunlukla genel tutumlar ya da teknik bilgi düzeyi ile sınırlı
kaldığını ifade etti. Geliştirilen T-GASE ölçeğinin ise prompt oluşturma,
yanlış bilgi tespiti ve bağlama duyarlı kullanım gibi pratik, etik ve
değerlendirme odaklı becerileri bütüncül biçimde ele almasıyla alanda çığır
açıcı bir nitelik taşıdığını vurguladı.
Prof.
Dr. Gürhan Durak, T-GASE ölçeğinin yükseköğretimde dijital yeterliklerin
yeniden yapılandırılması ve müfredat tasarımının güçlendirilmesi açısından
güçlü, yenilikçi ve yol gösterici bir araç olarak öne çıktığını sözlerine
ekledi.
Makale
erişim adresi:
https://link.springer.com/article/10.1007/s10639-026-14023-y
