BAÜN’den, Antibiyotik Tedavisinde Umut Veren Gelişme: İlacın Etkisi Korundu, Böbrek Üzerindeki Yan Etkiler Azaldı

Balıkesir Üniversitesi Savaştepe Meslek Yüksekokulu Veterinerlik Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi’nin yürütücülüğünü yaptığı akademik çalışma, yaygın olarak kullanılan antibiyotiklerden gentamisinin lipozomal formülasyonunun, ilacın antimikrobiyal etkinliğini büyük ölçüde korurken böbrek üzerindeki toksik etkilerinin azaltılmasındaki potansiyelini ortaya koydu.

BAÜN akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, BAÜN Veteriner Fakültesi Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Hasan Susar, Prof. Dr. İzzet Karahan, BAÜN Sağlık Bilimleri Enstitüsü mezunu Dr. Çağla Çelebi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Veteriner Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı akademisyenlerinden Doç. Dr. Özhan Karataş ve BAÜN Kepsut Meslek Yüksekokulu Veterinerlik Bölümü akademisyenlerinden Doç. Dr. Orkun Babacan tarafından yürütülen “Comparative Evaluation of Nephrotoxicity and Antibacterial Activity of Free and Liposomal Gentamicin in Rats: Biochemical, Molecular and Histopathological Analysis” başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamalarında en üst dilimlerden olan SCI-Expanded Q1 kategorisindeki Journal of Liposome Research dergisinde yayımlandı.

Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi: “İlacın etkisi korunurken böbrek üzerindeki yan etkiler azaltılabilir”

Çalışma hakkında bilgi veren Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, gentamisinin ciddi bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde yaygın olarak kullanılan etkili bir aminoglikozid antibiyotik olduğunu bununla birlikte, özellikle böbreklerde doza ve kullanım süresine bağlı olarak ortaya çıkabilen toksik etkilerin gentamisinin klinik kullanımını sınırlandıran önemli sorunlardan biri olduğunu ifade ederek ilacın antimikrobiyal etkinliğini mümkün olduğunca korurken istenmeyen etkilerini azaltabilecek yeni ilaç taşıma sistemlerinin geliştirilmesinin önem taşıdığını vurguladı.

Bu kapsamda gerçekleştirilen çalışmada, gentamisinin lipozomal bir taşıma sistemi içerisinde uygulanmasının ilacın böbrek üzerindeki toksik etkilerini azaltıp azaltamayacağının ve bu sırada antimikrobiyal etkinliğinin ne ölçüde korunabileceğinin araştırıldığını belirten Çelebi, serbest gentamisin ile lipozomal gentamisin formülasyonunun; böbrek fonksiyonları, oksidatif stres, inflamasyon, böbrek hasarı belirteçleri, moleküler değişiklikler ve histopatolojik bulgular açısından karşılaştırıldığını, ayrıca her iki formülasyonun antibakteriyel etkinliklerinin değerlendirildiğini ifade etti.

Elde edilen sonuçların, serbest gentamisin uygulamasının böbrek fonksiyonlarında bozulmaya yol açtığını; oksidatif stres, inflamasyon ve böbrek hasarıyla ilişkili belirteçlerde belirgin artışa neden olduğunu gösterdiğini aktaran Çelebi, gentamisinin lipozomal formülasyon halinde uygulanmasının ise bu olumsuz değişiklikleri önemli ölçüde hafifleterek böbrek dokusu üzerindeki toksik etkilerin azaltılmasına katkı sağladığını belirtti. Biyokimyasal bulguların yanı sıra moleküler ve histopatolojik incelemelerin de lipozomal formülasyonun gentamisine bağlı nefrotoksisiteyi hafiflettiğini desteklediğini söyledi.

Çalışmanın dikkat çeken bulgularından birinin, lipozomal formülasyonun gentamisinin böbrek üzerindeki istenmeyen etkilerini azaltırken antimikrobiyal aktivitesini büyük ölçüde koruyabilmesi olduğunu belirten Çelebi, antimikrobiyal analizlerde lipozomal gentamisinin Escherichia coli’ye karşı etkinliğini koruduğunu, Staphylococcus aureus’a karşı ise serbest gentamisine kıyasla etkinlikte bir miktar azalma gösterdiğinin belirlendiğini ifade etti. Elde edilen bulguların, lipozomal enkapsülasyonun gentamisinin antimikrobiyal etkinliğini büyük ölçüde korurken ilaca bağlı nefrotoksik yan etkilerin azaltılmasına katkı sağlayabileceğini ortaya koyduğunu belirten Çelebi, bu yönüyle çalışmanın mevcut antibiyotiklerin etkinliğinden yararlanırken istenmeyen etkilerin azaltılmasına yönelik lipozomal ilaç taşıma sistemlerinin potansiyeline dikkat çektiğini vurguladı.

Makale erişim adresi; https://doi.org/10.1080/08982104.2026.2715627