BAÜN Akademisyeninden Eğitimde Yapay Zekanın Etik Kullanımına Işık Tutan Çalışma

Balıkesir Üniversitesi (BAÜN) Yabancı Diller Yüksekokulu akademisyenlerinden Öğr. Gör. Dr. Özgür Çelik’in de içerisinde yer aldığı akademisyenlerin imzasını taşıyan akademik çalışma, üretken yapay zekanın eğitim ortamlarında etik ve eleştirel kullanımına ilişkin önemli bulgular ortaya koydu.

BAÜN akademisyenlerinden Öğr. Gör. Dr. Özgür Çelik ve Bursa Teknik Üniversitesi akademisyenlerinden Öğr. Gör. Dr. Miranda Karjagdi Çolak tarafından hazırlanan “Fostering Ethical AI Literacy and Academic Integrity through CEFR-Based Mediation Pedagogy in Secondary EFL Classrooms” başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamalarında en üst dilim olan SSCI-Q1 ölçeğinde yer alan “System” dergisinde yayımlandı.

Çalışma hakkında bilgi veren BAÜN Yabancı Diller Yüksekokulu akademisyenlerinden Öğr. Gör. Dr. Özgür Çelik, üretken yapay zekanın (ÜYZ) eğitim ortamlarına hızlı entegrasyonunun, okuryazarlığın yalnızca dilsel beceriler bütünü olarak değil, aynı zamanda eleştirel, etik ve sosyal etkileşimle aracılanmış bir pratik olarak yeniden tanımlanmasını gerekli kıldığını ifade etti. Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni’nin (CEFR) aracılık (mediation) kavramı için güçlü bir çerçeve sunduğunu belirten Çelik, buna rağmen aracılık pedagojisinin K-12 düzeyindeki İngilizceyi Yabancı Dil Olarak Öğrenme (EFL) bağlamlarında etik dijital okuryazarlığı nasıl destekleyebileceğine ilişkin görgül araştırmalarda önemli bir boşluk bulunduğunu söyledi.

Aracılık temelli bir öğretim müdahalesinin 9. sınıfta öğrenim gören 90 Türk EFL öğrencisi üzerindeki etkisini inceleyen araştırmada, akademik dürüstlük ve eleştirel posthümanist okuryazarlık ilkelerinin müdahaleye entegre edildiğini ifade eden Öğr. Gör. Dr. Özgür Çelik, bu kapsamda öğrencilerin 9-11 yaş grubundaki ilkokul öğrencilerinden oluşan otantik bir hedef kitleye yönelik işbirlikli olarak çok modlu (multimodal) posterler tasarladıklarını aktardı.

Öğr. Gör. Dr. Özgür Çelik,  Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılarak gerçekleştirilen nicel analizlerin, öğrencilerin etik kaynak kullanımına yönelik algıladıkları değer, bilgi ve özgüven düzeylerinde müdahale sonrasında istatistiksel olarak anlamlı artışlar olduğunu ortaya koyduğunu belirtti.

Nitel bulguların ise otantik hedef kitlenin bir “etik çapa” (ethical anchor) işlevi gördüğünü ortaya koyduğunu ifade eden Öğr. Gör. Dr. Özgür Çelik, bu yaklaşımın öğrencileri sorgulamadan gerçekleştirilen dijital tüketimden uzaklaştırarak, hem akranlarıyla hem de ÜYZ araçlarıyla eleştirel bir anlam müzakeresi yürüttükleri bir "çifte aracılık" (double mediation) sürecine yönlendirdiğini belirtti.

Makale erişim adresi: https://doi.org/10.1016/j.system.2026.104100