BAÜN Akademisyeninden Yaşlılarda Sağlık Okuryazarlığı ve Yaşam Tarzı Davranışları Çalışması

Balıkesir Üniversitesi (BAÜN) Sağlık Bilimleri Fakültesi, Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı öğretim üyelerinden Prof. Dr. Celalettin Çevik’in de yer aldığı akademisyenlerin imzasını taşıyan çalışma, toplumda yaşayan yaşlı bireylerde sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam davranışları arasındaki ilişkiye dikkat çekti.

BAÜN akademisyenlerinden Prof. Dr. Celalettin Çevik, yüksek lisans öğrencileri İbrahim Kayabek, Geylan Doğan ve Gizem Ay ile Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı akademisyenlerinden Prof. Dr. Hatice Şimşek’in imzasını taşıyan “Associations between health literacy and selected lifestyle behaviors among community-dwelling older adults”başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamalarının en üst dilimlerinden olan Q1 kategorisindeki BMC Geriatrics dergisinde yayımlandı.

Çalışma hakkında bilgi veren Prof. Dr. Celalettin Çevik, Balıkesir’de toplum içinde yaşayan 65 yaş ve üzerindeki 1.094 bireyin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile bazı sağlıklı yaşam davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilen araştırmada dikkat çekici sonuçlara ulaşıldığını ifade etti.

Balıkesir Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından da desteklenen araştırmada, yaşlı bireylerin yaklaşık üçte birinin sorunlu-sınırlı veya yetersiz sağlık okuryazarlığına sahip olduğu belirlendi. Bunun yanında yaşlı bireylerin yaklaşık 10’da 9’unun düzenli fiziksel aktivite yapmadığı, yaklaşık 10’da 1’inin ise sigara kullandığı tespit edildi.

Çok değişkenli GEE analizlerinin sonuçlarına da değinen Prof. Dr. Celalettin Çevik, 80 yaş ve üzerindeki bireylerde, orta veya kötü algılanan sağlık durumunda ve kronik hastalığı bulunanlarda sorunlu-sınırlı veya yetersiz sağlık okuryazarlığının daha belirgin olduğunu söyledi. Araştırmada sigara kullanımı ile ilgili bulguların da değerlendirildiğini belirten Prof. Dr. Celalettin Çevik, sigara kullanımının genç yaşlılarda ve erkeklerde daha fazla görüldüğünü, ancak sigara kullanımı ile sağlık okuryazarlığı arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığını ifade etti. Fiziksel inaktivitenin ise sorunlu-sınırlı veya yetersiz sağlık okuryazarlığı, ileri yaş, gelirin gidere eşit veya düşük olması, kronik hastalık varlığı ve orta veya kötü algılanan sağlık durumu ile ilişkili olduğu belirlendi.

Prof. Dr. Celalettin Çevik, araştırmanın bulguları doğrultusunda yaşlı bireylerin sağlıklı yaşam davranışlarını sürdürebilmelerinde yalnızca sağlık bilgisine sahip olmalarının yeterli olmadığını vurgulayarak, bu bilgiyi anlayabilmeleri, değerlendirebilmeleri ve günlük yaşamlarında kullanabilmelerinin de büyük önem taşıdığını belirtti. Prof. Dr. Celalettin Çevik, sağlıklı yaşlanmanın desteklenmesi için yaşlı bireylere yönelik halk sağlığı odaklı  politikaların oluşturulmasına dikkat çekti.

Makale erişim adresi: https://link.springer.com/article/10.1186/s12877-026-08077-3