BAÜN Akademisyenlerinden İlaçların Böbrek Üzerindeki Yan Etkilerini Azaltmaya Yönelik Deneysel Araştırma
Balıkesir Üniversitesi (BAÜN) Savaştepe Meslek Yüksekokulu Veterinerlik Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi tarafından yürütülen akademik çalışma, turunçgillerde bulunan doğal bir bileşik olan hesperidinin yaygın olarak kullanılan antibiyotiklerden gentamisinin böbrek üzerindeki toksik etkilerinin azaltılmasındaki potansiyelini ortaya koydu.
BAÜN akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, BAÜN Sağlık Bilimleri Enstitüsü mezunu Dr. Çağla Çelebi, BAÜN Veteriner Fakültesi Farmakoloji ve Toksikoloji Anabilim Dalı akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Hasan Susar, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Veteriner Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı akademisyenlerinden Doç. Dr. Özhan Karataş tarafından yürütülen “Hesperidin attenuates gentamicin-induced nephrotoxicity: Association with SIRT3 and PAX2 expression, oxidative stress, and tubular injury” başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamalarında en üst dilimlerden olan Q2 kategorisindeki SCI-Expanded kapsamındaki Naunyn-Schmiedeberg's Archives of Pharmacology dergisinde yayımlandı.
Çalışma hakkında bilgi veren Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, gentamisinin ciddi bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde kullanılan etkili bir aminoglikozid antibiyotik olduğunu, ancak böbrek dokusunda birikerek hücresel hasara ve böbrek fonksiyonlarında bozulmaya yol açabilmesinin ilacın klinik kullanımını sınırlandıran önemli sorunlardan biri olduğunu ifade etti. Bu nedenle, gentamisine bağlı böbrek hasarını azaltabilecek koruyucu yaklaşımların araştırılmasının önem taşıdığını belirtti.
Çalışmanın dikkat çeken yönlerinden birinin, hesperidinin koruyucu etkilerinin SIRT3 ve PAX2 genlerinin ifade düzeyleriyle birlikte değerlendirilmesi olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, hücresel enerji dengesi ve antioksidan savunmayla ilişkili SIRT3 geninin gentamisin etkisiyle azalan ifade düzeyinin, hesperidin uygulamasıyla kısmen toparlandığını ifade etti. Böbrek hasarı ve onarım yanıtıyla ilişkili PAX2 geninde gözlenen artışın ise hesperidin uygulamasıyla hafiflediğini ve bu moleküler değişikliklerin böbrek dokusunda gözlenen iyileşmeye eşlik ettiğini vurgulayan Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, elde edilen bulguların hesperidinin etkilerinin altında yatan mekanizmaların anlaşılmasına yönelik yeni araştırmalara zemin hazırladığını söyledi.
Elde edilen sonuçların, sıçanlara yüksek dozda gentamisin uygulanmasının böbrek fonksiyonlarını olumsuz etkilediğini, antioksidan savunmayı zayıflattığını ve böbrek dokusunda oksidatif stres ile inflamasyonu artırdığını ortaya koyduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, gentamisinle birlikte hesperidin uygulanmasının ise bu değişiklikleri önemli ölçüde hafiflettiğini ifade etti.
Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, hesperidin uygulanan grupta böbrek fonksiyon göstergelerinde iyileşme ve antioksidan savunmada güçlenme görüldüğünü, ayrıca böbrek tübüllerindeki hasarı yansıtan KIM-1 ve NGAL belirteçlerinde azalma saptandığını belirtti. Doku incelemelerinin de hesperidin uygulanan grupta böbrek hasarının daha hafif olduğunu ortaya koyduğunu ifade etti.
İncelenen göstergelerin çoğunda sağlıklı kontrol düzeylerine tam olarak dönüş sağlanmadığını da belirten Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, buna rağmen gözlenen iyileşmelerin hesperidinin böbrek koruyucu potansiyelini desteklediğini vurguladı. Çalışmanın, ilaçların istenmeyen etkilerini azaltmaya yönelik araştırmalara katkı sunduğunu ifade eden Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi, hesperidinin klinik kullanım potansiyelinin belirlenebilmesi için ileri deneysel ve klinik araştırmaların yapılmasının önem taşıdığını söyledi.
Makale erişim adresi: https://doi.org/10.1007/s00210-026-05952-z
