BAÜN Akademisyeninden Yaşlılara Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği: Yaşlıların Sağlık Bilgisi Artık Daha Kolay Ölçülebilecek
Balıkesir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Halk Sağlığı Hemşireliği Anabilim Dalı akademisyenlerinden Prof. Dr. Celalettin Çevik’in de içerisinde yer aldığı akademisyenlerin imzasını taşıyan çalışma, yaşlı bireylerin sağlık okuryazarlığı düzeylerini pratik, geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçebilecek sekiz maddelik kısa bir ölçeğin (TSOY-SF) geliştirilmesini sağlayarak ve bu ölçeğin psikometrik açıdan güçlü bir araç olduğunu ortaya koydu.
BAÜN
akademisyenlerinden Prof. Dr. Celalettin Çevik, yüksek lisans öğrencileri
İbrahim Kayabek, Geylan Doğan, Gizem Ay, Dokuz Eylül Üniversitesi akademisyenlerinden
Prof. Dr. Hatice Şimşek, Manisa Celal Bayar Üniversitesi akademisyenlerinden
Prof. Dr. Gülten Uçan, Prof. Dr. Hakan Baydur ve Aydın Adnan Menderes
Üniversitesi akademisyenlerinden Prof. Dr. Pınar Okyay tarafından ortaya
konulan “Validity and reliability of the Turkish health literacy scale – Short
form (THLS-SF) in the older people: a practical tool for assessment of health
literacy” başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamalarında en üst dilim
olan Q1 ölçeğindeki “Current Psychology” dergisinde yayımlandı.
Prof. Dr.
Celalettin Çevik; “Ölçek, Türk Yaşlıları İçin Geçerli ve Güvenilir”
Çalışma
hakkında bilgi veren Prof. Dr. Celalettin Çevik, geliştirilen sekiz maddelik
kısa formun (TSOY-KF), yaşlı bireylerde sağlık okuryazarlığını ölçmek için
kısa, pratik ve güvenilir bir araç sunduğunu ifade ederek, ölçeğin 65 yaş ve
üzeri bireylerde geçerlik ve güvenirlik açısından başarılı sonuçlar verdiğini
belirtti.
Araştırmanın,
mevcut uzun ve kapsamlı sağlık okuryazarlığı ölçeklerinin sınırlamaları göz
önünde bulundurularak, yaşlı bireylere kolaylıkla uygulanabilecek kısa bir form
geliştirmeyi amaçladığını vurgulayan Prof. Dr. Celalettin Çevik, metodolojik
türdeki bu çalışmanın 1094 yaşlı bireyle, çok aşamalı küme örnekleme yöntemi
kullanılarak ve yüz yüze görüşmelerle gerçekleştirildiğini ifade etti. Prof.
Dr. Celalettin Çevik, bu süreçte uzman görüşlerinden yararlanıldığını;
açıklayıcı faktör analizi (EFA), doğrulayıcı faktör analizi (CFA), Rasch
analizi gibi kapsamlı istatistiksel yöntemler kullanıldığını ve madde seçiminin
titizlikle yapıldığını belirtti. Ayrıca farklı demografik gruplarda test
uygulamaları gerçekleştirilerek ölçeğin geçerliliğinin desteklendiğini dile
getirdi.
Prof.
Dr. Celalettin Çevik, TSOY-KF gibi kısa ve güvenilir bir ölçme aracının,
özellikle yaşlı nüfusun sağlık okuryazarlığı düzeylerini belirlemede pratik bir
çözüm sunduğunu; bu sayede halk sağlığı araştırmalarında, sağlık hizmetlerinin
planlanmasında ve müdahalelerin yönlendirilmesinde etkin şekilde
kullanılabileceğini ifade etti. Ayrıca, bu tür bir aracın kırılgan grupların
belirlenmesine katkı sağlayarak, sağlık politikalarının şekillendirilmesine ve
sağlıkta eşitliğin artırılmasına önemli bir değer kattığını vurguladı.
Makale erişim adresi: https://link.springer.com/article/10.1007/s12144-025-08402-w
