BAÜN Akademisyenlerinden Veteriner Ön Lisans Eğitimine Önemli Katkı

Balıkesir Üniversitesi Veteriner Fakültesi Veterinerlik Farmakoloji ve Toksikolojisi Anabilim Dalı öğretim üyeleri Prof. Dr. İzzet Karahan ve Dr. Öğr. Üyesi Hasan Susar’ın editörlüğünü yaptığı “Temel Veteriner Farmakoloji” adlı kitap, Akademisyen Kitabevi tarafından yayımlandı.

Başta veteriner hekimlik ve laboratuvar hizmetleri alanında eğitim gören ön lisans öğrencileri olmak üzere meslektaşlara, teknik personele ve sektöre yönelik temel bir başvuru kaynağı niteliği taşıyan eserde, BAÜN Veteriner Fakültesi akademisyenlerinden Prof. Dr. İzzet Karahan ve BAÜN Sağlık Bilimleri Enstitüsü mezunu Dr. Çağla Çelebi “Veteriner Hekimliğinde Gıda Güvenliği”, BAÜN Veteriner Fakültesi akademisyenlerinden Prof. Dr. Şahver Ege Hişmioğulları “Anestezikler, Analjezikler, Sedatifler”, BAÜN Veteriner Fakültesi akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Hasan Susar “Veteriner Hekimliğinde Farmakovijilans ve Etik İlaç Kullanımı” ve BAÜN Savaştepe Meslek Yüksekokulu akademisyenlerinden Dr. Öğr. Üyesi Murat Çelebi ise “İlaçların Uygulama Yolları ve Doz Hesaplamaları” başlıklarında bölüm yazarlığı yaptı.

Kitap hakkında bilgi veren Prof. Dr. İzzet Karahan ve Dr. Öğr. Üyesi Hasan Susar, eserin farmakoloji ve toksikoloji alanındaki güncel bilimsel bilgileri klinik uygulamalarla bir araya getirdiğini belirtti. Akademisyenler, eserin sağlam bir terminolojik altyapı oluşturmak amacıyla farmakolojinin temel kavramları ve ilaç kaynakları ile başladığını ifade etti. Rasyonel tedavinin bilimsel temelini oluşturmak üzere ilacın organizmaya girdiği andan itibaren uğradığı emilim, dağılım, metabolizma ve atılım süreçlerini inceleyen Farmakokinetik ile ilacın hücresel düzeyde nasıl bir yanıt oluşturduğunu açıklayan Farmakodinamik bölümlerine detaylı olarak yer verildiğini belirten akademisyenler, bir ilacın etkinliğinin yalnızca doğru seçime değil, uygun uygulama yolu ve hatasız doz hesaplamalarına da bağlı olduğunu vurguladı. Bu kapsamda, söz konusu konularda sistematik ve pratik bir rehberlik sunulduğunu aktardı.

Eserin klinik uygulama bölümlerinde sindirim ve solunum sistemi hastalıklarında kullanılan ilaçlardan, modern anestezinin temel taşları olan genel ve lokal anestezikler, sedatifler ve ağrı yönetiminde kullanılan analjeziklere kadar geniş bir ilaç yelpazesinin ele alındığını belirten akademisyenler, antibiyotik direnci ve bu süreçte stratejik öneme sahip antiparaziter ilaçların kullanımının da türe özgü fizyolojik farklılıklar gözetilerek işlendiğini ifade etti. Akademisyenler, ayrıca endokrin sistem farmakolojisi ile vitamin ve mineral takviyelerinin fizyolojik etkileri ve klinik öneminin de ayrıntılı biçimde ele alındığını kaydetti.

Kitabın ikinci ana eksenini oluşturan Toksikoloji bölümünde ise “zehri doz yapar” ilkesinden hareketle bitkisel toksinler, mikotoksinler ve pestisitler gibi yaygın zehirlenme etkenlerinin sistematik bir çerçevede ele alındığını belirten akademisyenler, zehirlenme vakalarında hayati fonksiyonların stabilizasyonu, dekontaminasyon protokolleri ve spesifik antidot yaklaşımlarının da acil müdahale süreçlerinde rehberlik edecek şekilde yapılandırıldığını ifade etti.

Eserin önemli stratejik vizyonlarından birinin “Tek Sağlık” konsepti çerçevesinde gıda güvenliği, kalıntı riskleri ve çevresel sürdürülebilirlik olduğunu vurgulayan akademisyenler, hayvansal üretim zincirinin “çiftlikten sofraya” her aşamasında veteriner ilaçlarının bilinçli kontrolünün yalnızca hayvan ve halk sağlığını değil, ekosistemi de koruduğuna dikkat çekti. Akademisyenler, ilaçların dokularda birikerek gıda zincirine dahil olmasını engelleyen kalıntı arınma süreleri ve maksimum kalıntı limitlerinin de teknik boyutlarıyla detaylandırıldığını belirtti.

Gıda güvenliğinin bir bileşeni olarak ilaç atıklarının çevreye karışmasının su ve toprak kalitesi üzerindeki etkileri ile dirençli mikroorganizmaların gelişimine sağladığı zeminin halk sağlığı perspektifinden değerlendirildiğini aktaran akademisyenler, farmakovijilans uygulamalarıyla ilaçların pazarlama sonrası güvenliğinin izlenmesi ve ilaç atıklarının çevre üzerindeki etkilerinin minimize edilmesinin hedeflendiğini ifade etti. Akademisyenler, bu yaklaşımla ön lisans öğrencilerinin teknik bilgiyle donanmış uygulayıcıların ötesinde, etik değerlere ve çevre bilincine sahip sağlık personeli olarak yetişmelerine katkı sunulmasının amaçlandığını kaydetti.